Udar cieplny czy przegrzanie? Jak skutecznie pomóc w sytuacji kryzysowej podczas fali upałów?
Udar cieplny czy przegrzanie? Jak skutecznie pomóc w sytuacji kryzysowej podczas fali upałów?
Udar cieplny vs przegrzanie
W okresie letnim temperatura powietrza często przekracza 30°C, na betonowych rynkach i na słońcu temperatury te mogą być nawet wyższe, co może prowadzić do sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Gdy temperatura organizmu rośnie, naturalną reakcją jest pocenie się, będące częścią naszego systemu termoregulacji. Zdarzają się sytuacje, kiedy ten system jest przeciążony lub niewydolny przez intensywny wysiłek fizyczny, odwodnienie, wysoką wilgotność powietrza i nadmierną ekspozycję na promieniowanie słoneczne, prowadząc do hipertermii.
Odróżnienie udaru cieplnego od przegrzania organizmu jest bardzo ważną rzeczą, ponieważ jedno jest dopiero ostrzeżeniem o złym stanie, drugie jest bezpośrednim zagrożeniem życia. Udar cieplny i przegrzanie mają cechy wspólne takie jak nudności i szybki puls, ale są inne objawy, które sygnalizują na jeden, bądź drugi stan.
Przegrzanie rozwija się stopniowo, jest to reakcja organizmu na bardzo intensywne działanie systemu termoregulacji. W tej sytuacji organizm jeszcze potrafi się chłodzić, ale system działa na granicy wydolności. Objawami typowymi dla przegrzania są:
- intensywne pocenie się
- skóra jest wilgotna, chłodna i blada (może być lepka od potu)
- szybki, ale słaby puls
- skurcze mięśni
- osłabienie, zmęczenie i zawroty głowy
- silne uczucie pragnienia
Udar cieplny to ciężka odmiana hipertermii, występująca w momencie, kiedy system termoregulacji przestał funkcjonować. Temperatura ciała rośnie i przekracza 40°C, dochodzi wtedy do uszkodzenia narządów, co bez pomocy medycznej może prowadzić do śmierci. Objawami udaru cieplnego są:
- brak potu (system termoregulacji nie działa)
- skóra jest czerwona, gorąca i sucha (czasami po pociągnięciu za skórę nie wraca ona od razu do swojej pierwotnej pozycji, jest to oznaka odwodnienia)
- szybki, silny puls
- wiotkie kończyny, plączące się nogi, niezrozumiała mowa
- utrata przytomności
- silny ból głowy
- wysoka temperatura ciała, nawet powyżej 40°C
Jak pomóc osobie przegrzanej, bądź z udarem?
Przegrzanie jest lżejszym stanem, w którym wezwanie pomocy jeszcze nie jest konieczne, natomiast należy umieć poprawnie odróżnić przegrzanie od udaru, aby nie doprowadzić do tragedii. W przypadku przegrzania:
- przejść do klimatyzowanego lub chłodnego pomieszczenia, jeżeli nie ma takiego miejsca, przejść do zacienionego miejsca
- wypić dużą ilość wody, najlepiej z elektrolitami
- zdejmij zbędną odzież (jeżeli jest to możliwe)
- weź chłodny/zimny prysznic
- schłodź wilgotnymi i chłodnymi okładami
Udar cieplny jest stanem zagrożenia życia, w którym należy działać szybko. W przypadku udaru cieplnego:
- zadzwoń na 112, bądź 999
- przejść do klimatyzowanego lub chłodnego pomieszczenia
- schłodź wilgotnymi i chłodnymi okładami, dobrą opcją jest lód zawinięty w ręcznik
- (jeżeli nie ty jesteś poszkodowany) obserwuj poszkodowanego do momentu przybycia pomocy
- (jeżeli jesteś poszkodowany) zadzwoń po pomoc i poinformuj osoby dookoła, że potrzebujesz pomocy
Jak skutecznie się chronić przed upałami?
Najlepszymi sposobami na uniknięcie stanu zagrożenia życia jest:
- unikanie intensywnej aktywności fizycznej w godzinach występowania najwyższych temperatur (10:00-20:00)
- przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów (co najmniej 2,5-3 litry wody)
- ograniczenie odwadniaczy takich jak kawa i alkohol
- wietrzenie domu/mieszkania wieczorem i wcześnie rano
- zakrycie okien roletami zewnętrznymi
- ubranie się w lekkie i przewiewne ubrania, najlepiej w jasnych odcieniach
- spożywanie lekkich posiłków bogatych w warzywa i owoce
- leżenie na podłodze (jest to najchłodniejsza część pomieszczenia)
- używanie kompresów chłodzących, klimatyzatorów i wiatraków
- nie generowanie ciepła w domu
- nie wycieranie potu (jest to naturalny proces chłodzenia organizmu, jego wycieranie nie pozwala na poprawne działanie systemu)
opr. Jakub Wyrwas, grafika: Ashley Jaroszuk
